АСТАНАДА?Ы «БА?ШАСАРАЙ ФОНТАНЫ» © www.aikyn.kz/

«Астана опера» Пушкинні? ата?ты шы?армасы желісінде жазыл?ан «Ба?шасарай фонтаны» балетін астаналы?тар назарына ?сынды. 

?ойылымнан кейін Пушкинні? поэмасын ?айта о?ып шы?тым. А?ын осы шы?армасын ?зі к?п сына?ан, ?айта о?ан эпиграф ретінде алын?ан «Многие, так же как и я, посещали сей фонтан; но иных уже нет, другие странствуют дале­че» деген Са?диды? ?ле? жолдарына к?­бірек с?йсінген. Осыдан екі ?асыр б?­рын орыс а?ыны б?рын?ы хан сарайында болып, суы сар?ыла баста?ан ескі б?р­?а?­?а ?арап т?рып, ?асырлар ?тсе де, адам­затты? «к?з жасы фонтаны» еш толастамайтынын топшыласа керек. Ол фонтанны? етегінде елеусіз бедерленген «м??гілікті?» символы – спираль та?ба­сын да а??ар?ан болар…

Шы?ыс а?ызы бойынша, ?ырым ханы Керейді? с?йікті ?йелі Диляраны к?ндестеріні? бірі у беріп ?лтірген. Содан махаббаты мен ?асіретіні? белгісі ретінде хан осы фонтанды т?р?ызыпты-мыс. Пушкин б?л сюжетке ?з ы??айы мен заманына ?арай ?згерістер енгізеді. Енді ханны? ?ашы?ы ретінде со?ыстан «олжала?ан» польшалы? с?лу Мария бей­неленеді, ал оны? ?азасы ?шін хан­ны? б?рын?ы на?с?йерлеріні? бірі – Зарема ас?ан жауызды?пен ?лтіріледі. Орыс а?ыны шы?армасында «к?з жасы фонтанын» ?ашы?ын аза т?т?ан ханны? зарымен ?ана емес, со?ыста опат бол?ан ?лдарын жо?та?ан ананы? к?з жасымен де байланыстырады. Пушкинні? ?зі б?л поэманы жары??а шы?ар?ысы келмеген, ?йткені, а?асына жаз?ан хатында: «он­да?ы к?птеген т?стар ?зі ?те ?за? ?рі ?те ессіз ?ашы? бол?ан бір ?йелге арнал­?анын» жазыпты. Алайда, орысты? ?лы а?ынын ынты?тыр?ан поэмада кескін­делген бикешті? кім екендігі – пушкин­танушылар ?шін ?лі ж?мба?.

Ал енді Борис Асафьевті? «Ба?ша­сарай фонтаны» хореографиялы? поэ­масын Николай Волков сценарий бойын­ша 1934 жылы балетмейстер Рос­­­тислав Захаров сахнала?ан. Ескі шы?ыс а?ызына б?л жолы хореогра­фиялы? интерпретация жасалып, лирикалы? шы?арма на?ыз драмалы? спектакльге айналады. «Онда?ы ?р биді? м?нісі бар, ол ?рі ?арай ?имылды? ?алай ?рбитіні­нен хабар береді» деген балет шебері Захаров. Пушкин поэмасында баяндал­?ан адамдарды? ?ым-?и?аш тартысы, сырт?ы ж?не ішкі ?а?ты?ыстар Астана театр сахнасында толы? паш еті­леді. Же?імпаз же?іліс табады, ?ашы? ?йел жендетке айналады, к??ні? алдын­да хан тізе б?геді. ?ыз?аныш, ?ор?ыныш, ??­мар­лы?, с?йіспеншілік ж?не адам бойын кернеген бас?а да сан алуан се­зім­дер палитрасы бір ауыз с?зсіз сах­нада к?рініс табады.

Бір ?ызы?ы: бая?ы а?ызда?ы ханны? жарын ?лтірген ?йел, ал поэмада ару Мария?а айбат к?рсетіп, а?ыры ?лімге кесілген Зарема балетте м?лдем жа?а ?ырынан ашылады. Талантты биші Айгерім Бекетаеваны? «мінезді» биі мен артистік шеберлігі ар?ылы с?йіктісі теріс айнал?ан ?йелді? ?ай?ысы мен м??ы, ?ыз?анышы мен махаббаты баян етіледі. Биші кейіпкеріні? ас?ан сезімталды?ы мен ?ызбалы?ын, ?рлігі мен намыс­шыл­ды?ын, ?лімнен де именбейтін к?зсіз ба­тылды?ын д?л к?рсетеді. Осыдан кейін б?кіл о?и?а, барлы? тартыс осы бір ба?ытсыз ?йелді? т??ірегінде шыр ай­налатындай к?рінеді. Тіпті с?йіктісі сонша ??са бол?ан славян аруы Мария да шы?ыс с?луыны? к?ле?кесінде ?алады. Зарема к?пшілікті сахнадан арбап алады. Тіпті бейк?н? ?йелге ?анжар с???ан оны? ?ылмысын да к?рермендер ке­ші­руге ша? ?алады… М?ны? барлы?ы кез­дейсо? с?ттілік емес.

«Ба?шасарай фонтаны» – осыдан бір ай б?рын ?аза?стан Президентіні? ша?ыруымен Астана театрына балетті? к?ркемдік жетекшісі болып келген Ре­сейді? халы? артисі Алтынай Асылм?ра­това атсалыс?ан ал?аш?ы ж?мыстарды? бірі. Ол б?л ?ойылымда?ы Зарема пар­тиясын ойнайтын бишілерді даярла?ан. Кезінде Галина Уланова Марияны?, Та­ть­яна Вечеслова Зареманы? ?здік бей­нелерін сомдап, б?л тандем балет тари­хында шы?армашылы? ?ндестікті? ?здік ?лгісі ретінде ?ал?ан. Ал Алтынай Асыл­м?ратова – сол хореографиялы? д?ст?рді жал?астырушыларды? бірі.

– КСРО Халы? артисі Ольга Мои­сеева Вечеслованы? шеберлігін ?абыл­дап, ?з кезегінде, ма?ан осы р?лді? бар­лы? ерекшеліктерін т?пкілікті т?сіндіріп, ?лкен махаббатпен жеткізді… Ал мен б?л партия?а дайында?ан ?ш балеринаны? барлы?ы ?рт?рлі ж?не сонысымен ма?ан ?найды, – дейді Алтынай Асылм?ратова.

Сонымен ?атар бір жа?ынан ?ктем ?рі ?атігез ?міршіні?, екінші жа?ынан махаббат алдында ?ау?арсыз Керей хан­ны? аянышты бейнесін берген ?Р Е?бек сі?ірген ?айраткері Т?рсынбек Н?р­?а­лиев­ті? шеберлігі мен ханны? к??ілін табу?а жанын сал?ан ?скери ?олбасшысы Н?р?ли – Ба?тияр Адам­жанны? мінсіз биіне жинал?ан ж?рт ?ошеметін білдірді.

Кез келген шынайы ?нер туындысы сия?ты б?л ?ойылымнан да жа?а ма­?ына, мазм?н, символдар табу?а болады. Балет авторы да, оны ?оюшылар да, ар­тистер де ?здеріні? бір ойларын, сезім­де­рін, к?з?арастарын шы?арма?а ?ос?а­ны аны?. Біра? кешегі ж?не б?гінгі ав­тор­лар арасында ?ндестік бар. Са?ди да, Пуш­кин де, Асафьев пен Захаров та, аста­налы? балетмейстерлер де бір н?р­сені аны? т?сінеді. Ол – сол бір фонтанды к?ргендер ?мірден кетсе де, ескі б?р?а? сол к?йінде ?ала береді. Осы жолы да Ас­тана сахнасында шы?арманы? басын­да да, ортасында да, со?ында да сол бая­?ы фонтаннан су сылдырлап а?ып т?рды.

Генеральный спонсор

Спонсоры и партнеры