(Русский) ?серлі «Тоска» / Егемен ?аза?стан © www.egemen.kz/

Егінбаева Т.Ж., ?аза? ?лтты?

?нер университетіні? профессоры

?аза? музыкалы? м?дениетіні? жа?а лебі

(Дж. Пуччиниді? «Тоска» операсыны? премьерасы жайында)

Ба?ытыма орай 2012 жылы мен Вена ?лтты? Операсы мен Ла Скала театрларында М. Мусоргскийді? «Борис Годунов» ж?не Дж. Пуччиниді? «Богема» операларын к?ріп, ты?дауыма м?мкіндік туды. Д?ниеж?зілік опера м?дениетіні? ірі орталы?тарына жататын осы театрларды? ?ойылымдарын тамашалай отырып, дыбыс акустикасына, ?лемні? ?р т?кпірінен жинал?ан ата?ты ?ншілерді? ?неріне с?йсініп, шіркін, бізді? ?аза?станда да осындай ?демі, елді ??марландыратын опералы? театр болса ?ой деп, тамсан?ан едім. Енді міне, сол арманыма жеткендеймін. Елордамызды? орталы?ынан з?улім шаhар салынып, ішкі ??рылымы, акустикасы, техникалы? м?мкіндіктері бойынша ешкімге дес бермейтін, тіпті к?птеген ?лемдік театрлардан асып т?сетін «Астана Опера» Мемлекеттік опера ж?не балет театры б?гінгі к?нде жа?а премьералар к?рсетуде. Италия, Ресей, Австрия, Германия, А?Ш, Жапон, т.б. сахналарында ?нер к?рсетіп ж?рген ата?ты музыкалы? жетекші ?рі дирижер, ?оюшы режиссер, белгілі ?нші, бишілер ша?ырылып, ?нерді? жауhар туындылары, ?лемдік театр ?нері шеберлеріні? заманауи ?ойылымдары к?рініс табуда. Соны? ішінде М. Т?лебаевты? «Біржан-Сара», Дж. Вердиді? «Аттила» опералары, П. Чайковскийді? «?й?ыда?ы ару», С. Прокофьевті? «Ромео мен Джульетта» ж?не замануи хореограф Б. Эйфманны? «Роден» балеттеріні? ?лемдік премьералары ?лкен табыспен ?тті.

Мамыр айыны? 9-12 аралы?ында біз «Астана Опера» сахнасында бол?ан жа?а ?ойылым – Дж. Пуччиниді? «Тоска» операсыны? премьерасына ку?гер болды?. Операны ж?зеге асыр?ан итальянды? ?жым – ?лемге танымал театр ?неріні? ж?лдыздары: музыкалы? жетекшісі ж?не дирижеры –Антонелло Аллеманди, ?оюшы режиссер – Лука Ронкони, ?ойылым ?йлестірушісі – Лоренца Кантини, ?оюшы суретші – Маргерита Палли ж?не т.б. Ла Скала театрыны? т?пн?с?алы? ?ойылымы бойынша беріліп отыр?ан, ?лы Италиян композиторыны? жауhарыны? басты р?лдерін орында?ан, ?лемдік театрларда ?нер к?рсетіп, ты?даушыларды? с?йіспеншілігіне б?ленген Анна Пироцци, Марсело Альварес, Альберто Мастромариналармен ?атар, ?Р Е?бегі сі?ірген ?айраткері С?ндет Бай?ожин, Артур Каипкулов, балалар хорыны? солисті Айша Орынбасарова т.б. (Негізгі кейіпкерлерді орындайтын екінші ??рамда – Санкт-Петербургты? Мариин театрыны? ?ншісі Е. Шиманович, Бонн операсынан Г. Ониани, Рейндегі неміс операсынан Б. Стаценко бар).

Француз драматургиясыны? патшасы атал?ан В. Сардуды? шы?армасы бойынша жазыл?ан Дж. Пуччиниді? «Тоска» операсы ал?аш рет 1900 жылды? 14 ?а?тарында Римде, ал т?пн?с?асын «Астана Опера» ал?ан Ла Скалада осы жылды? 17 наурызында, орыс сахнасында бірінші рет 1902 жылы( Петербургте) ?ойыл?ан екен. Сол кезе?нен бастап б?кіл д?ние ж?зін аралап ?ткен композиторды? осы шедеврі ?лемдік репертуар?а енген опера.

Операны? «Астана Операда?ы» премьерасы, ?лемдік д?ст?р бойынша, толы?ынан туындыны? т?пн?с?алы – итальян тілінде болып ?тті (Ке?ес заманы кезінде Алматыда?ы Абай атында?ы опера ж?не балет театрында барлы? шетел композиторларыны? туындылары орыс тілінде ?ткізілетін). ?рине, б?л дерек бізді ?те ?уантады.

«Тоска» – Дж. Пуччиниді? е? драмалы туындыларыны? бірі. Реакция д?уіріндегі Италияда бол?ан жа?дайларды суреттейтін, еркіндікке талпын?ан пафосты драманы? музыкасы ашы? экспрессивті, м?нерлі. Ірі сахналарда речитатив пен ариозалы ??рылымдар еркін алмасып, т?піштеп ??делген оркестрлік партиямен ?осыл?ан.

?ш б?лімді операны? біріншісінде екі б?лімше ай?ын: 1-камералы? –сыршылды? мінезді, ал екіншісінде – б??аралы? сахна жеке драманы? фоны болады. Антонелло Аллемандиді? жетекшілігімен ал?аш?ы аккордты ал?ан «Астана Опера» оркестріні? ?жептеуір ?алыптас?ан к?сіби ?жым екені бай?алды. Кіріспе б?лімдегі ал?аш?ы ?ара т?некті, ?ата? ?адамды аккордтар Скарпианы? (Альберто Мастромарина) жекс?рын бейнесін суреттейтін, ол сахна?а шы??ан сайын оркестрде пайда болып отыратын негізгі лейтта?ырып. Жа?ымды кейіпкерлер ?атарында?ы екі ?ашы? – суреткер Каварадосси (Марсело Альварес) мен белгілі ?нші Флория Тосканы? (Анна Пироцци) ария, ариозолары н?зік кантиленді, ?сем, м?нерлі ж?не ?уезді. ?лемге ?йгілі ?ншілерді? жо?ар?ы к?сіби д?режелі орындау м?нері ты?даушыларды рахат?а б?лендірді. Осы жерде бірінші б?лімде партиясы мол діни ?ызметкер Ризашыны орында?ан ?Р Е?бегі сі?ірген ?айраткері С?ндет Бай?ожинні? к?сіби де?гейін ерекше атап ?ткім келеді. ?з партиясын сондай ынтамен, на?ты, нанарлы?тай ?ртістік ?нермен, биік ?ншілік к?сіби де?гейде орындай білді. Осы сахнада?ы балалар хоры жар?ын, ойна?ы. Бізді? б?лдіршіндер ?з хорын жандандырып жіберді.

Драматизмге толы екінші б?лімде Скарпиа мен Тосканы? бейнелері ерекше толы? суреттелген. ?атыгез, арсыз Скарпианы? «Жо?, мені? мінезіме к?бірек сай» ария-монологы оны? ?мірлік кредосы ретінде берілген. Екі образды? ?айшылы?ы ?лкен дуэтте тамаша к?рсетілген. Скарпианы? біресе майыс?ан алданышы, біресе ?атерлі даусына, ?лкен экспрессиялы Тосканы? абыржы?ан тол?анысты интонациялары ?арсы ?ойыл?ан. Ал, же?іс маршыны? ?адамы естілетін Каварадоссиді? «Еркіндік гимні, ?ні?ді шы?ар!» ариозосы осы сахнаны? кульминациясы.

Келесі к?ріністе негізгі кейіпкерлерді? арасында?ы ?айшылы? б?рын?ыдан да ?л?ая т?сіп, оны? шешімі ретінде ж?не екінші б?лімні? ?лкен кульминациясы – Тосканы? Скарпианы ?лтіруімен ая?талады. Ал Тосканы? «Мен тек ?н сал?ан едім» ариозосын Анна Пироцци керемет ?серлі, ерекше сезімталды?пен орындады.

?шінші б?лімні? алдында?ы оркестрлік кіріспе б?лімдегі ?айран ?аларлы?тай іркілген дыбыстар мен баяу жылжы?ан аккордтар бейбіт т?нгі пейзажды суреттейді. Дж. Пуччиниді? е? ?здік мелодиялы? табысына жататын, эмоциялы? нюанстар?а бай, м?нерлі кантиленалы «Аспанда ж?лдыздар жанып т?р» атты Каварадоссиді? ариясы ?лемдегі танымал шы?армалар ?атарына жатады. Марсело Альваресті? ?те биік де?гейлі к?сіби орындауында?ы осы ария ?ай?ылы патетика?а мол ж?не ты?даушыларды тол?антып, музыка?а деген ынтасын к?тере т?скендей болды.

Б?л б?лімді махаббат гимні десе де болады. Оны? ай?а?ы т?сті сезімдерге бай Тоска мен Каварадоссиді? диалогі. ?кінішке орай махаббат шатты?ы ?замай, оркестрден естілген Каварадоссиді? ?лер алдында?ы ариясыны? ?уені драманы? трагедиялы? шешу тап?анын білдіреді.

Операны? негізгі ?ш кейіпкеріні? де партиясы ?лемдік классикалы? ?ншілер арасында ке?інен тарал?ан. Оларды? ариялары опералы? музыканы? інжу-маржаны ?атарында.

«Астана Операда?ы» Дж. Пуччиниді? «Тоска» операсыны? премьерасы ты?даушылар?а ?лкен ?сер беріп, оркестрді? со??ы аккордынан кейін олар ?оюшы режиссер, музыкалы? жетекші, б?кіл труппа?а ?за? ?ошемет к?рсетті.

Спектакльді? декорациясы, кейіпкерлерді? костюмдері – б?рі драманы? ?тіп жат?ан кезе?ін, ішкі атмосфераны к?рсетуге барлы? м?мкіншілікті ту?ызады. Итальян тілінде орындал?ан шы?арма к?пшілікке (тіпті музыкалы? сауаты жо? ?уес?ой адамдар?а да) т?сінікті болу ?шін сахна т?рінде ?аза?ша, орысша ілеспе синхронды аударма ж?ріп т?рды.

«Астана Опера» ?жымы тіпті сырт?ы есіктен кіргеннен-а? ?р ты?даушы «Биік ?нерден» л?ззат алуына барлы? м?мкіндіктер жаса?ан. Ал, ?лемдік театрларда ?нерін к?рсетіп ж?рген ата?ты дирижер, ?оюшы режиссер, ?ншілер мен бишілерді ша?ырып, жа?а премьералар ?ткізу т?жірибесі ?зіні? тамаша жемістерін беруде.

Осынау опералы? спектакльдерге ?уалап кіргізе алмайтын бізді? ?аза? аудиториямыз?а 2013 жылы ?аза?стан Республикасыны? Президенті Н?рс?лтан Назарбаевты? бастауымен д?ниеге келіп, ашыл?ан 1250 орынды басты залдан орын табу б?гінгі к?ні ?иын?а т?сті. Б?л бір керемет емес пе?!

Бас?а елге барып тамсан?ан, б?кіл адамзат ?ркениетіні? алтын ?азы?ы, рухани азы?ы мен байлы?ы, м??гілік ?йлесімні? шынайы ордасы болатын «Биік ?нер» бізді? ?аза? жеріні? т?рін ал?анына ?те ризамыз. ?аза?станны? музыкалы? ?нерін биік шы?дар?а жеткізу жолында?ы, белгілі композитор, ?нер ?айраткері Т?леген М?хамеджанов баста?ан «Астана Опера» ?жымыны? ал?а ?ой?ан ма?саттары мен к?п салалы ба?ыттарына игілік пен с?ттілік тілейміз.

Генеральный спонсор

Спонсоры и партнеры